زمین ساخت مکران
و فشار بیشینه در راستاى شمال خاور، هماهنگى دارد. کوتاهشدگى، بیشتر، با راندگى
همراه است، به گونهاى که به تقریب مرز بسیارى از واحدهاى سنگ چینهاى از نوع
راندگى است. بدینسان، ساختار مکران، الگویى فلسى(Imabricated) دارد که
فلسها با گسلهاى معکوس پر شیب مرزبندى مىشوند و فرجام آن رانـده شدن
فلس از پسخشکـى ( (Hinterland (N-NE) به سمت پیشخشکى (Foreland)
(S - SW) است. این ساختار در اثر رویدادى پدید آمده که اوج آن در میوسن بوده
و از آن پس نیز با شدت کمترى همچنان ادامه دارد زیرا که به لحاظ تداوم
فرورانش، در ناحیه مکران،گسلها هنوز فعالاند و زمین به بالا آمدن ادامه
مىدهد که این عمل با چینخوردگى، کوتاهشدگى و با پسروى خط ساحلى
همراه است. گفتنى است که:
- راندگىها سبب شدهاند تا پوسته مکران از 50 تا 70 درصد کوتاه شود.
- عامل چینخوردگى، به طور عمده، فشارهاى ناشى از فرورانش پوستة اقیانوسى
عمان به زیر مکران است که با عملکرد گسلهاى راندگى شدت مییابد به
گونهاى که رویداد گسل آفرینى با چینخوردگى شدید پرکلینال با برترى
الگوى جناغى همراه است.
- با توجه به زمان آغاز فرورانش، پدیدة چینخوردگى از کرتاسة پسین
آغاز شده و هنوز هم ادامه دارد.
- از شمال به جنوب، شدت چینخوردگى کاهش مىیابد، به گونهاى که
در مکران ساحلى چینخوردگى و گسلش معکوس وجود ندارند و یا بسیار
ناچیز و اتفاقى هستند.
«گسل» هاى مکران، از نظر زمان پیدایش و نقش، از چند نوعاند :
«گسلهاى طولى(Longitudinal Faults) » که در آغاز از نوع گسلهاى نرمال بوده
و همزمان با شکلگیرى حوضه به وجود آمدهاند ولى، در رژیمهاى فشارشى بعدى
به گسلهاى راندگى با شیب تند به سمت شمال و شمال خاورى تبدیل شدهاند.
از ادامه گسلها در ژرفا اطلاعى در دست نیست .
«گسلهاى مزدوج (Conjugated Faults) »، که از نظر روند و نوع به دو گروه
قابل تقسیماند. گروه نخست، داراى روند شمال باخترى هستند که سازوکار
امتداد لغز راستگرد دارند. گروه دوم، داراى روند شمال خاورى با سازوکار حرکتى
امتداد لغز چپگردند. گسلهاى مزدوج، روند خاورى – باخترى ساختارها را قطع مىکنند
و به یک همگرایى به طرف شمال، در داخل منشور برافزاینده اشاره دارند.
«گسلهاى نرمال ( (Normal Fault » که در ساحل مکران دیده میشوند. زمان
پیدایش آنها کواترنر دانسته شده و پذیرفته شده است که خطى بودن حاشیه
شمالى پادگانههاى دریایى و همچنین، بالا آمدن سواحل مکران نتیجه عملکرد
این گسلهاست و حرکتهاى قائم این گسلها سبب شده تا پادگانههاى دریایى
در سطوح تراز گوناگون سامان گیرند.